داستانی از کاوه حیدری


داستانی از کاوه حیدری نویسنده : کاوه حیدری
تاریخ ارسال :‌ 30 آبان 05
بخش : داستان

 

 

 

 

 

هزار توی اسفندیار هزارخانی     

                 

  وقتی در جعبە را گشود بوی پوسیدەی کاغذ کهنە بە هوا پیچید،در دالان هزار تویی بە ذهنم بازشد کە تا مدتها بستە نماند و مرا در مسیر بی انجامش اسیر  کرد. من، کتابفروشی کە سالها کنار خیابان بساط می‌کردم با بوی کاغذ و کتاب غریبە نبودم، آنقدر جلدها و صفحات کتابها را لمس کردە بودم کە خودم را از خالق کتابها با روح کتابهایشان آشنا تر می یافتم. اندوە  داش آکل  را از لای صفحاتش، بهتر از مرجان حس می‌کردم و در دادگاه ویژەی واینوویچ بیش از یک بار بە دار آویختە می‌شدم و از گرگور سامسا خود را سوسکتر می‌یافتم.
 تا آن روز کە خانم هزارخانی، کارتن کتابها را مقابلم بە زمین گذاشت و گفت: <<اگر مرا از شرشان خلاص کنی ثواب کردەای. سالهاست کە از این خانە بە آن خانە جابجایشان می کنم دیگر قوت ندارم. اسفندیار هم کە نیست، اینها هم جلو چشمم نباشد بهتر است. بقیەاش را کم کم برایت می آورم. >>
در جعبە را کە باز کردم بوی کاغذ مرا با خود برد، کتاب مثل تقویم است و تاریخ خودش را دارد. کاغذ هفتاد گرمی سوئدی کە بوی کهنگی‌اش منحصربە فرد است و از صد قدمی با کاغذ بالکی توفیر می کند. کسی کە کتاب باز است از دور با بو کردن کاغذ می فهمد کی چاپ شدە و کدام ناشر درش آوردە است.لابلای کتاب های دست دوم پر از نشانەها و خاطرەهایست  کە خوانندە و ناخوداگاهشان را بە نمایش می گذارد. تاریخ چاپ کتاب ، حشرەهای مردە ی لای صفحەها، خط های کە زیر سطرها کشیدە شدە، یا شعری کە گوشەای با خط کج ومعوج نوشتە شدە است، هر کدام، آدم را بە چشمەی جادویی درون کسی کە با کتابها زندگی کردە، می برد.
  وقتی کتابها را یکی یکی از کارتن در آوردم تا آنها راسر بساط بچینم ناخواستە بە زندگی آقای اسفندیار هزار خانی پا گذاشتم کسی کە پیشتر ساعتها مقابل  من می ایستاد،کتابها را ورق می زد و در بارەاشان با من یا آشنایان و رهگذران، اختلاط می کرد.
 اولین کتابی را کە از جعبە در می آورم  نامەای بە کودکی کە هرگز زادە نشد فالاناچی است.کاغذش زرد شدە بود و بوی کاه باران خوردە می‌داد و داشت از هم می‌پاشید.کتاب را از دستم می گیرد و لای آن را باز می کند زیر سطری را کە خط کشیدە برایم می خواند: <<و همیشه این سوال وحشتناک برایم مطرح بوده است: نکند دوست نداشته باشی به دنیا بیایی؟ نکند نخواهی زاده شوی؟ نکند روزی به سرم فریاد بکشی که: " چه کسی از تو خواسته بود مرا به دنیا بیاوری؟ چرا مرا درست کردی؟ چرا ؟">> صدای رنج و مصیبتی از دهانش بە گوش می‌رسد. کتاب را می بندد و می دهد تا  روی گونی، کنار بقیەی کتابها بگذارمش.
 کتابهایی کە خواندە بود و حالا پیش چشم من بودند مثل کارت دعوت هایی بودند کە او را بە دنیاهایی متفاوتی فرا خواندەبود، دعوت بە دنیایی کە همە چیز را جور دیگری تعریف می‌کرد وبا محیط اطرافش فرق داشت در خانە و مدرسە ریتمی از زندگی در جریان دارد، ریتمی یکنواخت و کند و کسل کنندە، اما در دنیای کتابها هیجانی بود کە تا حالا تجربەاش نکردە بود. مثل بودا بود کە برای اولین بار از کاخش بیرون می آید.
 پدر گواتما کە در طالع پسرش شنیدە بود  کە او حاکمی بزرگ یا بودا خواهد شد، برای اینکە پسرش جانشینش شود  در قصری  با شکوه، محصورش کرد با چهل هزار دختر  رقصندە تا از فقر،نیستی، بیماری و پیری بی خبر باشد. اما تقدیر این بود کە با همە ی اینها مواجە شود و تمام رنجها را تجربە کند و در نهایت از قصر بیرون برود تا در سفری دراز، درمانی برای همەی این رنجها بیابد. اسفندیار در گوشەی کتابی نوشتە بود: آیا جهانی کە در آن جنگ ،خشونت و ستیز نباشد توهمی بیش نیست؟
 زیر بار زندگی کسالت بار روزمره اکثرا بە تکراری خنثی می‌رسیم در یک دور ثابت حول مرکزی می‌چرخیم کە پایانی ندارد چون آغازی ندارد و اندوە این کسالت از ما قربانی‌ای می‌سازد کە بە دنبال یک منجی می‌گردد اما اسفندیار هزار خانی بە دنبال قطع این دور باطل بود. و این را از کتابهایی کە آرام،آرام گرد آوردە بود فهمیدم. از ژول ورن بە  ذبیح اللە منصوری رسیدە بود و بعدها آل احمد، بهرنگی، هدایت و چوبک،  دانشگاه کە رفتە بود، جامعە شناسی آریان پور،و پرهام و در کنار اینها شعر، رفیق همیشگی‌اش بود، فروغ،شاملو ،سپهری و کدکنی.... 
 اما این اواخر آرام آرام رنگ کتابها تغییر می‌کند جلد کتابها سفید می‌شود. هیجان او را لای کتابها می‌بینم گویی او بە پاسخ قطعی سوالش رسیدە است و می‌داند چگونە می‌شود دنیا را تغییر دهد و بودا داشت بە خانەاش باز می‌گشت. کتابهای زیادی کە خریدە بود کە باز نشدەاند گویی بی نیاز از خواندنشان، آنها را بە خود هدیە دادە است بە مبارکباد دنیای تازەای کە خوهد آمد. باحس یقینی کە حقیقت را یافتە است ، سرزندگی را در او می‌بینم، با گل نسترن قرمزی کە گوشەی کتابی کشیدە است، شکل مبهمی از رویایی کە در سر دارد  تصویری از نیلوفر در آستان خودآگاهی محض. دنیایی بدون فقر،بیماری و بی عدالتی. 
 و ناگهان سکوت، چند سال سکوت. او دیگر در کارتن کتابهایش نیست گویی بە سفری در تاریکی رفتە است . بی هیچ نشانی،خاموش. شگفت انگیز بود، دریغ از یک نمایشنامە یا حتی شعر کە همیشە حضور داشت. این را از تاریخ چاپ آخرین کتابی کە خریدە بود می‌شد تشخیص داد.خانم هزارخانی کە بیاید، باید علتش را از او بپرسم.
چند روز بعد خانم هزار خانی با کارتنی دیگر بازگشت . گفت:<<این هم آخریە،بقیە اش را دادم نمکی برد یە مشت روزنامە و کاغذ پارە بود، بە کار شما کە نمی آمد؟>>
  او باز می گردد، اما، با تفسیر قرآن قرائتی، احکام مکارم و گناهان کبیرەی دستغیب. سمت دیگر درەای عمیق، کە غیر از رنجی بی‌حد، چیزی نمی‌تواند آن را پرکند. اسفندیار هزارخانی گفت: <<گاهی اوقات مردن آسانترین عملی است کە در بی عملی می توان انجام داد. مرگ آرزویی دست نیافتنی است، وقتی درخودت حلقە زدەای و در بی زمانی سیاهی، تنها صدایی کە  در گوشت می‌پیچد صدای خودت است؛ و آنچنان خود را حقیر می‌یابی کە از زادن خود بیزاری و بە اجبار وجدانت را گرو جانت می‌گذاری.>> این را وقتی گفت کە در پیادە رو مقابل بساط من، مغموم ایستادە بود. 
من بە کتابهای جدید دست مالیدم نە مثل کسی کە بە مالی دست می کشد کە مظنەی سود دستش بیاید، همچون لمس تن اسفندیار هزار خانی کە گرمای تنش، نوک انگشتهایتم را بی‌حس‌کرد و جانم لبریز شهودی دردناک شد وقتی کنار همین خیابان جلوی همین بساط، ماشینی بی نشان از رویش عبور کرد و آخرین کلامش قطرە اشکی بود کە از چشمش چکید.  

   لینک کوتاه :

  چاپ صفحه
بیان دیدگاه ها
نام و نام خانوادگی : *
ایمیل :
URL :
دیدگاه شما : *
  کد امنیتی
کد امنیتی :