بررسی کتاب "آدم از کدام فصل به زمین افتاد"
اثر فرناز جعفرزادگان,نشر شانی
اسماعیل منصوریان

نویسنده : اسماعیل منصوریان
تاریخ ارسال : نوزدهم بهمن ماه ١٣٩۵


بررسی کتاب "آدم از کدام فصل به زمین افتاد"

اثر فرناز جعفرزادگان,نشر شانی


- اسماعیل منصوریان :

اولین نکته ای که از این کتاب  به نظر می رسد این است که اغلب شعرهای این کتاب زمینه ای سوبژکتیو دارند و شاعر ترفندهای تجریدی را به وضعیت عینی در اثر ترجیح می دهد زمینه های ذهنی در شعر همیشه شرایط زبانی مدرن تر و مصنوع تری را در شعر مطالبه می کند و تغییر در نحو مرسوم کلام از شگردهای این شعر است.
یکی از این تصنعات شعری در این کتاب سطر بندی و چینش کلمات است که این ایجادها می تواند  به دلایل مختلف باشد که مهمترین آنها ایجاد موزیک در متن,ایجاد شرایط معنایی تازه تر,ایجاد اشکال چشمی و نمایشی با کلمات در جهت ارائه های هنری,و گاهی ایجاد یکی از این موارد موجب نفی موارد دیگر است یا موارد دیگر را از شرایط مطلوب خارج می کند.از پلکان حرف/پایین/می آید/تاز از لب های من/اعتراف بگیرید(ص39 ). در این ستون برش و ایجاد سطر حالت چشمی و نمایشی را با کلمات  داشت و در اغلب شعرهای این کتاب سطر بندی هوشمندانه بود اما در برخی موارد موسیقی متن به دلیل شرایط سطری کم کار می شوند.
در این کتاب زیست مدرن و شهری غالب است.سکانس های آمد/سکانس های لبخند/سکانس های شب بخیر/و چقدر با تکرار/می گذرم ار خیابان.غلبه شهودات مدرن و شهری می تواند با فضاهای تازه ای که دارد جلوی تاثیر پذیری شاعر از شعر قدیم تر را بگیرد و اینکه در این فضا نوع آوری الزام است این شرایط بصورت غریزی شرایط زبانی تازه تری را پیش خواهد کشید.البته این به این معنا نیست که شعر در فضاهای روستایی نمی تواند شرایط نو را تجربه کند غرض این است که فضاهای شهری از لحاظ روانی مستعدتر هستند برای ایجاد تازگی.
زبان در این مجموعه یک زبان عادتمند نیست و شاعر تلاش می کند که سطرها را به گونه ای تغذیه کند و گاهی به مرزهای زبان عادی تجاوز کند و طبیعت نوشتار را به شعر نزدیک.یکی از این ترفندها توجه به ظرفیت واژه هاست.با باور بادها رفتم/و تن ها/یک آواز سر دادیم/ رهایی/رهایی/ره آیی/(ص21).با تغییرات املایی و جناس حدود کلمات گسترش می یابد.در تنهایی من/تن ها/تنها حرف می زنند/راه می روند/و تن هایی را صدا می زنند/(ص17).اینگونگی با کلمات را در چند شعر دیگر این کتاب نیز می بینیم و البته این روش برخورد با کلمه در شعر یدالله رویایی به فراوانی دیده می شود مانند این شعر از کتاب هفتاد سنگ قبر.من تن/تو تن/من و تو تن تن/چو با تن تو می تنم؛/تن تن  تن تن(هفتاد سنگ قبر ص 138).
با مفروضاتی که صورت گرفت زبان شعری جعفر زادگان نه صورتی منسوخ دارد و نه صورت ناشناخته ای.صورت منسوخ مربوط به گونه های بسیار مصرف شده است که اغلب شاعران اهل تقلید بکار می برند و صورت ناشناخته هم که کار شاعران پیشرو است.زبان شعری این کتاب زبان شعری روز است و از جزم های کلاسیک می گریزد.
در این مجموعه گاه تعلیقاتی وجود دارد هم در سطح کلمه و هم در فضای شعری. و بگونه ای به پدیدار شناسی هوسرلی مربوط می شود.بالا می رود/کلاغ از من/بالا بالا/می افتد از تن/(ص29).شرایط سمبلی در شعر نیست و عدم قطعیتی هم در متن نیست شرایط تاویلی و مرگ مولفی صورت می گیرد اما این اهتمام در زبان شاعر گاهی است و گاهی نیست و تمایل ایرانی در برخی شعرها گریبان شاعر را می گیرد.ما با آمدنمان/جاودانگی را/مسافر جاده های دوردست کردیم/و خود تبرئه شده ابدیت/(ص38).معنا از دیوار کلمات بالاتر می اید و ایجاد های فلسفی دارد و یا:مریم گل می دهد/اما هیچ گل مریمی/مقدس نیست/(ص54).و شاعر ایده های خود را به مصرف می رساند و در اینجا زبان ابداع جمعی است که نشانه های قراردادی آن در اختیار شاعر قرار می گیرد که البته در اندکی از شعرهای این کتاب است.رعایت ایجاز و پیوندهای ارگانیک بیت عناصر و تصاویر شعری از دیگر خصوصیات شعری این شاعر است و تمایلات فرم گرایی در آن دیده می شود.زن/عبارتی سیاه پوش/تن/کلمه ای غایب/نمی روید کلمه ای/از دهان هویت/نام در سوگ ننگ خود نشسته/(ص24).و در پی ترسیم اشکال عناصر و در نتیجه تجسم فضایی است که این تمهیدات شعر را به فرم یا شکل گرایی نزدیکتر می کند که البته این حساب برای ارتباطات و وظیفه مند کردن کلمات در متن تاثیر منفی در پدیدارهای حسی و عاطفی دارد.
یکی از تکنیک های که به دفعات استفاده شد استفاده از تکرار کلمات در شعر است. باید در نظر داشت که همیشه تکرارها باعث تکثیر نیستند.ما در این کتاب با دو نوع تکرار روبه رو هستیم اولین اینکه تکرار کلمه یا ترکیب بعد از تمام شدن سطر یا جمله در سطر پایین تر هم میه آید و می خواهد شرح ساده و گاه خلاقه ای در ادامه شعر باشد و شعر را در بعد دیگری از فرمش ادامه می دهد.نزدیکی/ نزد  یکی/یکی نزد/نزدیکی/تو نزدیک می شوی/یکی نزدیکتر/(ص60).گاهی هم ما را یاد جناس تام و موقعیت های گوش نواز و موزیکال به سبب تکرار می اندازد و به فرم هم مختصات دیگری می بخشد.در تنهایی من/تن ها/تنها حرف می زنند/(ص17).که گاه اگر مراقبت لازم از ارج کلمه نگردد ممکن است متن در حد لفاظی و بازی با کلمه باقی بماند.
"آدم از کدام فصل به زمین افتاد" جزم جنسیتی ندارد که این فرض دونتیجه در کار دارد اول اینکه:شاعر شهودات حسی و شخصی را نادیده می گیرد و دیگر آن اینکه تکثیر برایند بهتری را در متن دارد  
باری اما باید گفت که فرناز جعفرزادگان شاعر پوینده ای است که توان ویژه تری با کلمه دارد و باری,آرزو کنیم که قلم شاعر به شعر آلوده تر باد.

 


      چاپ صفحه


بیان دیدگاه ها

نام و نام خانوادگی : *
ایمیل :
URL :
دیدگاه شما : *
 
کد امنیتی :