نگاهی به رمان "ترکش لغزنده" نوشته ی آیت دولتشاه
نعمت مرادی

نویسنده : نعمت مرادی
تاریخ ارسال : بیست و نهم آبان ماه ١٣٩۴


  ترکش لغزنده  با  سر شناسه آیت دولتشاه رمان تازه ای است که توسط انتشارات چشمه با مشخصات  ظاهری 148صحفه روانه بازار کتاب، وبه زیور چاپ آراسته شده است. این رمان شامل یک مقدمه وسه بخش (بهزاد، کامبیز،ای در میان جان و...)می باشد. کلیت  ساختار سوژه ، بیانگر روایت جز به جز و نسبی زندگی  یک خانواده ، وپارامترهای  زمانی و مکانی  آن  درطول یک قرن ، و حکایت نسل به نسل سه نسل از این دودمان می باشد.اتومبیلی به راه می افتد وخانواده یا طایفه ای را در مسیر مهاجرت قرار می دهد.بلایی نازل می شود. حادثه ای رخ می دهد . وماشین کشتار به راه می افتد. وهزاران انسان از افغانستان، سوریه ، عراق ،فلسطین ، بحرین ، خانه وکاشانه ی خود را رها می کنند. نویسنده  انگاردر ترکش لغزنده ،خرم آباد درجنگ وقبل از جنگ وبعد از جنگ را با المان های بومی  نشان می دهد.وآن را به تصویر می کشد. قابلیت این سوژه وکاربردی کردن آن در ساخت کلی یک روایت ، می تواند گویای یک پارادایم باشد. سوژه ها می توانند دردهای مشترک تمام جوامع باشند. حتی اگر راوی آن دردها وسوژه ها انسان های عادی باشند.

نویسنده با شناخت شناسی ، در زمینه ی زیست شنا ختی شخصیت های رمان خوب پیش می رود. او فلسفه زندگی آنها را درک کرده وبا آگاهی نسبی سراغ آنها می رود.اما یکی از ضعف های این رمان، لحن شخصیت کامبیز وبهزاد است که به صورت یکنواخت پیش می رود. انگار تمام وقایع وحوادث این رمان را یک راوی پیش می برد. وهیچ تفاوتی بین راوی بخش اول ودوم وجود ندارد. که این مهم خود جای بحث دارد.انتظار من از نویسنده این است که با چرخش زاویه دیدی که برای عوض کردن فضا وراوی بکار می گیرد، به دنبال آن، لحن شخصیت ها هم تغییر کند. ودومین نکته ای که خیلی ساختار فکری من را در گیر کرد.خرده روایت های بود که در طول و همراه روایت اصلی ، درمتن رمان طنیده شده بود. جلو بردن دو یا چند روایت موازی با هم  قدرت قلم نویسنده را می رساند. اما سوال اینجاست که  من مخاطب چرا بیشتر روایت فرعی نسل اول که در مورد خان روایت می شد را می پسندیدم.واین اتفاق چرا در روایت اصلی بهزاد وکامبیزودختری که باعث ایجاد کردن یک مثلث عشقی شده بود نیفتاد. شاید روایت خان باعث تعلیق وایجاد کشش وکنش در من مخاطب شد. شاید همین مولفه باعث شد.که من رمان را تا آخر بخوانم.و شاید هم مقدمه اول رمان که حس می کردم با یک رمان سورالیستی مواجه ام ، اما رمان تا انتها به صورت واقع گرا اجتماعی پیش می رود.به جز قسمتی که یکی از شخصیت ها به کما می رود.وروایت از آن حالت طبیعی رنگ وبویی تازه تر وبهتر می گیرد.«آقای مراحمی ، لطفا به حرف هام گوش کنید.شما در وضعیت ویژه ای هستید که لازمه کاملا از اون آگاه باشید. شما دقیقا دو ماه وسه روز توی کما بوده اید.ویکی دو ساعت بیشتر نیست که به هوش اومده اید.» این دیالوگ در بخش دوم رمان «کامبیز»وافتادن آن در چاهی ونجات آن وحمل به وسیله نیسان ودراین حین رگه های از تگ گویی راوی را در نیسان وبیمارستان می خوانیم. ترکش لغزنده روایت انسان های عادی است که با جنگ دست وپنجه نرم می کنند.روایت ویرانی ومهاجرت دو جوان و خانواده های آنها است که بوسیله فلاش بک های که استفاده شده گاهی به نوستالژیک ویا خاطرات گذشته هم رجوع می کنند.دیگر انگار خبری از آبادانی گذشته نیست.جنگ ها ، ویران کننده های زنده اند.وجنگ ایران وعراق یکی از متعارفترین وطولانی ترین جنگ های قرن بیستم به شمارمی رود. البته در کنار جنگ ایران ، جنگ ویتنام هم از لحاظ زمانی در زمره ی این جنگ های بزرگ قرار می گیرد که تلفات زیادی را دیده است.نگا ه متفاوت ، به روند مسائل پشت جبهه ، احتیاج به این مهم رسیده است . اما وارد کردن یک کلیشه ی عشقی ، بین روایت این سه نسل ، در کنار تم اصلی رمان ، بیشتر برای پیشبرد روایت کلی آمده تا کارکردی چند گانه از مضمون ، که خود این مسئله ، شاید باعث شود از آن قدرت بالا وعمیق رمان بکاهد.ترکش لغزنده رمانی است که از زاویه دید اول شخص ودر پاره ای از روایت که در مورد خان واتفاق قلعه است به سمت وسوی سوم شخص محدود به ذهن حرکت می کند.این دو زوایه دید ، بوسیله باز گویی ونشان دادن رخدادهای رمان ، به شکل مستقیم وغیر  مستقیم ، باعث نشان دادن احساسات وافکار درونی بهزاد وکامبیز،ورخداد های این چند نسل بودند. در جای جای این رمان وقتی همه چیز شکل صراحت به خود می گرفت . مخاطب احساس می کرد از بار هنری رمان انگار کاسته شده است.اما وقتی راوی به سمت روایت غیر مستقیم می رود.(بهزادوکامبیز) روایت، از آن حالت گزارش گونه ، به سمت وسوی زبانی داستانی تر سوق داده می شود.وصور خیال ومکنونات ذهن ، جایگاه بهتری را برای ساخت روایت ، وایجاد تصویر، در روایت کلی پیدا می کنند.


      چاپ صفحه


بیان دیدگاه ها

نام و نام خانوادگی : *
ایمیل :
URL :
دیدگاه شما : *
 
کد امنیتی :
 



ارسال شده توسط : ازاده منصوری
آدرس اینترنتی : http://

خیلی نقد خوبی بود.ممنون از سایت خوب پیادرو